نوروبیون چیست؟

نوروبیون نام دارویی است که شامل دوزهای بالایی از سه ویتامین نورو‌تروپیک B1، B6 و B12 می‌باشد. این ویتامین‌ها نقش اساسی در فرآیندهای متابولیکی دستگاه عصبی مرکزی (CNS) و دستگاه عصبی محیطی (PNS) دارند. در ادامه توضیح داده شده که نوروبیون چیست و هنگام استفاده از آن باید به چه نکاتی توجه کرد.

1. نوروبیون چیست؟

نوروبیون دارویی است که توسط شرکت PT. Merck Tbk تولید می‌شود و مواد مؤثره اصلی آن سه نوع ویتامین B1، B6 و B12 هستند. این ویتامین‌ها به عنوان ویتامین‌های نورو‌تروپیک شناخته می‌شوند و دارای کاربردهای زیر می‌باشند:

• ویتامین B1: نقش حیاتی در فرآیندهای متابولیکی دارد.
• ویتامین B6: به کاهش و تسکین دردهای عصبی کمک می‌کند.
• ویتامین B12: برای ساخت گلبول‌های قرمز ضروری است و از تحلیل و زوال سیستم عصبی جلوگیری می‌کند.

نوروبیون به دو شکل دارویی تولید می‌شود: قرص روکش‌دار و آمپول تزریقی.

قرص نوروبیون:

قرص‌های آن گرد، سفید و دولایه هستند. هر قرص حاوی:

• 100 میلی‌گرم ویتامین B1
• 200 میلی‌گرم ویتامین B6
• 200 میکروگرم ویتامین B12

بسته‌بندی دارو شامل یک جعبه با 5 بلیستر است که هر بلیستر 10 قرص روکش‌دار دارد.

آمپول تزریقی نوروبیون:

هر آمپول تزریقی شامل:

• 100 میلی‌گرم ویتامین B1
• 100 میلی‌گرم ویتامین B6
• 1000 میکروگرم ویتامین B12

2. اثر دارویی نوروبیون چیست؟

نوروبیون معمولاً توسط پزشکان برای درمان شرایط زیر تجویز می‌شود:

• انواع نوروپاتی‌های محیطی که تحت‌تأثیر این سه ویتامین قرار دارند، مانند:پلی‌نوروپاتی، نورالژی، سیاتیک، کمردرد (لومباگو)، سندرم شانه–بازو، نورالژی بین‌دنده‌ای، نورالژی عصب سه‌قلو، بی‌حسی اندام‌ها و…
• درمان کمکی برای کاهش دردهای عصبی؛
• درمان پلی‌نوروپاتی دیابتی، نوروپاتی ناشی از دارو یا الکل؛
• درمان کمکی برای دردهای مفصلی؛
• درمان بیماری‌های ناشی از کمبود ویتامین‌های B1، B6 و B12 مانند بری‌بری، کم‌ خونی فقر آهن، یا تشنج در کودکان ناشی از کمبود پیریدوکسین؛
• ampouleهای تزریقی نوروبیون در درمان زونا (هرپس زوستر) نیز مؤثر هستند.

3. فارماکودینامیک و فارماکوکینتیک نوروبیون

هر سه ویتامین B1، B6 و B12 در فعالیت‌های متابولیکی طبیعی سلول‌های عصبی نقش حیاتی دارند. ترکیب این ویتامین‌ها در نوروبیون باعث افزایش اثربخشی درمانی نسبت به استفاده از هر ویتامین به‌صورت جداگانه می‌شود.

در نوروبیون، این سه ویتامین ضمن حفظ اثرات انفرادی خود، از طریق پیوندهای بیوشیمیایی با یکدیگر تعامل دارند و در نتیجه منجر به بهبود عملکرد متابولیسم سیستم عصبی می‌شوند.

این هم‌افزایی (Synergy) دلیلی است بر اثر درمانی برتر نوروبیون نسبت به فرم‌های جداگانه ویتامین‌های B.

مطالعات حیوانی نشان داده‌اند که ترکیب ویتامین‌های گروه B باعث تسریع ترمیم آسیب فیبرهای عصبی و افزایش بازسازی عملکردی عضلات می‌شود.

در مدل‌های حیوانی مرتبط با درد، مشاهده شده که این ترکیب موجب تسکین درد مؤثرتر نسبت به مصرف تک‌ویتامین‌ها می‌گردد. همچنین آزمایش‌های فیزیولوژیکی الکتریکی (Electrophysiology) نشان داده‌اند که این ویتامین‌ها مستقیماً بر مسیرهای انتقال درد در نخاع و تالاموس اثر می‌گذارند و این امر توضیحی برای کاهش یا حذف احساس درد در بیماران است.

از نظر فارماکوکینتیکی، مطالعات اثبات کرده‌اند که ترکیب ویتامین‌های B1، B6 و B12 هیچ اثر منفی بر جذب و متابولیسم یکدیگر ندارد.

4. مقدار و روش مصرف نوروبیون

برای بزرگسالان:

• قرص روکش‌دار: برای موارد خفیف تا متوسط یا به عنوان درمان نگهدارنده بین تزریقات استفاده می‌شود.مقدار مصرف: روزانه ۳ قرص در سه نوبت.
• آمپول تزریقی: برای موارد شدید استفاده می‌شود.مقدار مصرف: روزانه ۱ آمپول تا زمان بهبود نسبی علائم، سپس دوز به ۲ تا ۳ آمپول در هفته کاهش می‌یابد.

برای کودکان:

به دلیل میزان بالای ویتامین‌ها، نوروبیون برای کودکان خردسال مناسب نیست.

نکات مهم در مصرف نوروبیون:

• مدت زمان مصرف دارو بسته به شدت بیماری و پاسخ بدن بیمار توسط پزشک تعیین می‌شود.
• قرص باید با آب ساده و بدون خرد کردن یا جویدن مصرف شود (قبل یا بعد از غذا).
• آمپول نوروبیون فقط باید توسط پرسنل پزشکی و به صورت تزریق عضلانی استفاده شود.
• بیماران باید دقیقاً مطابق دستور پزشک دارو را مصرف کنند، از تغییر دوز خودسرانه یا قطع ناگهانی دارو اکیداً پرهیز شود.

5. عوارض جانبی نوروبیون

ویتامین‌های B1، B6 و B12 محلول در آب هستند و پس از جذب در بدن، از طریق کلیه‌ها دفع می‌شوند. بر اساس آمارهای موجود، گزارش بروز عوارض ناخواسته بسیار نادر است.

با این حال، در موارد محدودی مصرف‌کنندگان نوروبیون ممکن است دچار حالت تهوع، ناراحتی شکمی، اسهال یا واکنش‌های آلرژیک مانند بثورات پوستی، کهیر، خارش، قرمزی، تاول و پوسته‌ریزی پوست شوند. در موارد شدید، علائم ممکن است شامل تعریق، تنگی نفس، درد قفسه سینه، گرفتگی صدا، تورم صورت و تب نیز باشد.

استفاده طولانی‌مدت از ویتامین B6 (بیش از دو ماه) در دوزهای بالا (بیش از ۱ گرم در روز) ممکن است باعث بروز نوروپاتی محیطی شدید شود که با علائمی مانند عدم تعادل در راه رفتن و بی‌حسی در دست‌ها و پاها همراه است. اگرچه این وضعیت معمولاً پس از قطع مصرف دارو بهبود می‌یابد، اما ممکن است آثار پایداری بر جای بگذارد.

در صورت مشاهده هرگونه عارضه جانبی ناخواسته هنگام مصرف نوروبیون، بیمار باید مصرف دارو را متوقف کرده و بلافاصله پزشک خود را مطلع سازد یا به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کند تا اقدامات لازم صورت گیرد.

6. نکات و احتیاط‌های مهم هنگام مصرف نوروبیون

موارد منع مصرف نوروبیون

• سابقه حساسیت یا آلرژی به هر یک از ترکیبات موجود در دارو؛
• وجود تومورهای بدخیم (سرطانی)؛
• احتیاط در مصرف همزمان ویتامین B6 با لوودوپا (Levodopa) که برای درمان بیماری پارکینسون به کار می‌رود.

مصرف نوروبیون در دوران بارداری و شیردهی

در حالت کلی، مصرف نوروبیون برای زنان باردار یا شیرده مجاز است؛

اما مصرف دوزهای بالای ویتامین B6 به‌طور طولانی‌مدت ممکن است منجر به بروز سندرم وابستگی دارویی در نوزادان شود. علاوه بر این، نوروبیون می‌تواند از طریق شیر مادر دفع شود.

با وجود اینکه خطر مصرف بیش‌از‌حد در نوزادان هنوز به طور کامل مشخص نیست، مصرف دوزهای بالای ویتامین B6 (بیش از ۶۰۰ میلی‌گرم در روز) ممکن است باعث کاهش یا قطع ترشح شیر مادر گردد.

تداخلات دارویی نوروبیون

• لوودوپا (Levodopa): اثربخشی آن هنگام مصرف همزمان با ویتامین B6 کاهش می‌یابد.
• پیریدوکسین (Pyridoxine): ممکن است باعث کاهش اثربخشی خود ویتامین B6 شود.
• دیورتیک‌های حلقه‌ای (Loop Diuretics) مانند فوروزماید (Furosemide): استفاده طولانی‌مدت آنها همراه نوروبیون ممکن است موجب کاهش سطح تیامین (B1) در خون گردد.

نوروبیون دارویی است که شامل دوزهای بالایی از سه ویتامین نورو‌تروپیک B1، B6 و B12 می‌باشد. برای اطمینان از استفاده مؤثر و ایمن از این دارو و پرهیز از عوارض جانبی احتمالی، لازم است بیمار دستورالعمل مصرف را با دقت مطالعه کرده و پیش از مصرف با پزشک یا متخصص سلامت مشورت نماید.